AS PROPIEDADES TEXTUAIS.

PROPIEDADES DO TEXTO (TIRADAS DO ESPAZO ABALAR)

            Un texto é algo máis que unha sucesión desartellada de oracións. Para que un texto teña unidade e sentido debe posuír varias propiedades: adecuación, coherencia e cohesión.

COHESIÓN TEXTUAL

           

            É o conxunto de mecanismos lingüísticos mediante os cales os elementos dun texto se relacionan entre si.

            As oracións que conforman un texto non son unidades illadas e inconexas, posta unha a carón da outra, senón que están conectadas ou relacionadas entre si con medios gramaticais diversos: puntuación, preposicións, conxuncións, pronomes, sinónimos, etc. Un texto está cohesionado cando os elementos que o compoñen (palabras, frases, oracións e parágrafos) están ben conectados entre si a través de preposicións, conxuncións, pronomes, sinónimos,etc.

Para dar cohesión a un texto utilízanse os MECANISMOS DE REFERENCIA INTERNA e os CONECTORES TEXTUAIS:

MECANISMOS DE REFERENCIA INTERNA:

Con eles podemos referirnos, de maneira cohesionada a unha mesma realidade dentro do discurso. Os máis habituais son a recorrencia, a paráfrase, a substitución e a elipse

1. Recorrencia

Chámase tamén repetición ou reiteración. Consiste en repetir un elemento do texto dentro do propio texto. Pode ser de varios tipos:

 1.1       Reiteración léxica→repetición dun mesmo termo:

Xoana buscaba a súa carteira enriba do mostrador. Daquela xa era tarde,: a carteira desaparecera.

 1.2       Repetición mediante sinónimos→recorremos a un sinónimo, perfecto ou non, para referirnos a un elemento anterior:

A exposición de arte galega foi inaugurada onte. Agárdase que a mostra teña moito éxito.

 1.3        Repetición hiperonímica→emprego de hiperónimos do elemento que se pretende repetir:

As laranxeiras hainas que protexer da xeada, xa que estas árbores son moi delicadas.

2.  Paráfrase

Consiste en reiterar un elemento do texto mediante unha frase que o define:

Os cidadáns visitan as bibliotecas cada vez menos. Estes berces de cultura deberían estar mellor dotados.

           

3.  Substitución

Consiste en repetir un ha palabra do texto mediante unidades específicas que cumpren esa función substitutiva. Hai varias posibilidades de substitución:

 3.1.      Mediante proformas léxicas, que poden ter valor nominal ou verbal.

Son palabras cun significado moi xenérico que actúan como substitutos de palabras máis precisas que non recordamos ou que non queremos repetir. Coloquialmente chamámolas palabras comodín, porque realizan a mesma función que un comodín nun xogo de cartas. Os máis usuais son: feito, cousa, elemento,facer,dar,etc.

Onte, ás dez, produciuse un accidente grave na estrada xeral. O feito foi provocado polo mal estado do pavimento e pola chuvia.

 Feito é unha proforma léxica con valor nominal pois substitúe un substantivo (accidente)        

Os estudantes non foron á clase durante toda a semana. Fixérono en sinal de protesta pola suba das taxas de matriculación.

Fixeron é unha proforma léxica con valor verbal pois substitúe un verbo (ir).

3.2.Uso de pronomes gramaticais (persoais, demostrativos, indefinidos, relativos, posesivos, etc.)

Lois e Mar atopáronse aquela tarde e falaron durante horas. Non se vían desde había tempo. El estivera en Lisboa e ela en Londres durante varios meses. Ambos chegaran o sábado á cidade.

 (Os pronomes se, el ela, e mais o indefinido ambos substitúen aos  substantivos Lois e Mar).

3.3.Substitución por proadverbios:

Cando comezou o curso non pensei que fose suspender.  Daquela tiña un proxecto de estudo elaborado que eu consideraba infalible.

(O proadverbio daquela substitúe a un CCT en función adverbial).

Os adverbios poden actuar como substitutos nalgúns contextos:

Todo o mundo foi ao bar Universal. Atoparalos alí.

4.  Elipse ou elisión

Consiste na supresión de elementos que aparecen con anterioridade no texto. Pode ser nominal (cando se elide un nome ou unha fn.) e verbal (cando se elide un verbo)

O traballo de hoxe habémolo rematar nun par de horas, pero o (Ø) de mañá xa nos ha levar algún tempo máis.

(Está elidido o substantivo traballo, pero mantense o resto da estrutura da frase nominal).

Primeiro cómese o entrante, despois (Ø) o primeiro prato e finalmente (Ø) a sobremesa.

(Está elidido o verbo cómese en dúas ocasións).

            A recorrencia, a paráfrase, a substitución e mais a elisión cohesiva poden ser anafóricas ou catafóricas dependendo de se van antes ou despois do elemento substituído:

Lois non está de acordo. El cre que debe facerse fóra e (Ø) xa comezou a sacar os instrumentos á terraza.

(Aquí a substitución e a elipse do SUX. en xa comezou son anafóricas porque aparecen despois do referente (Lois).

Eles sempre chegan tarde. Tanto Charo como Paco tardan moito tempo en se enfeitar.

(Aquí a substitución é catafórica, porque o pronome substitutivo “eles” aparece antes de que se coñeza o referente “Charo e Paco”).

CONECTORES TEXTUAIS

                 Os conectores textuais ou discursivos son outro dos procedementos empregados para lograr a cohesión textual. É unha serie aberta e moi heteroxénea de unidades lingüísticas que marcan as relacións que se establecen no texto entre os elementos que o conforman, así como a súa estruturación e desenvolvemento. Poden funcionar como conectores os adverbios e locucións adverbiais (agora, así, despois), as conxuncións e locucións conxuntivas coordinantes e subordinantes(non obstante, porén, porque),as preposicións e locucións prepositivas (do mesmo xeito, polo contrario), certas expresións (para concluírmos, polo que se refire a...), etc.

                 Os marcadores discursivos úsanse para organizar e relacionar os elementos que compoñen os textos (secuencias, parágrafos ou enunciados). Funcionan no nivel supraoracional. (Non se deben confundir coa función que desempeñan no nivel oracional as conxuncións, os adverbios, etc. Ex.: Eles foron os que entraron en primeiro lugar no despacho.→ función oracional, CCT // En primeiro lugar, eles foron os que entraron no despacho.→función supraoracional., conector textual: porque é usado polo emisor para organizar o discurso)

                 O número de conectores textuais é moi amplo. A seguir aparecen os máis comúns:

CONECTORES ORGANIZADORES DO DISCURSO

Uso	Exemplos
Iniciadores (introducir un tema)	Para comezar, primeiro de todo, antes de nada...
Ordenadores (organizar o texto)	En primeiro lugar, en segundo lugar, en último lugar, por unha parte, por outra parte, dunha banda, doutra banda, por último...
Continuativos	Pois ben, neste sentido, entón...
Tematizadores (iniciar un novo asunto)	Con respecto a, canto a, no tocante a, en relación con...
Aditivos (incidir na mesma idea)	Ademais, así mesmo, do mesmo xeito, tamén, igualmente, inclusive
Contrastivos (opor ideas)	Pola contra, aínda que, non obstante, pero, mais, con todo, agora ben, polo contrario, porén, así e todo, a diferenza de...
Causais	Porque, por mor de,  por iso...
Consecutivos (mostrar consecuencia)	En consecuencia, consecuentemente, daquela, entón, de xeito que, por tanto , xa que logo...
Finais (indicar finalidade)	Co obxectivo de, co propósito de...
Espazo-temporais	No centro, á dereita, por riba, antes, mentres que, mentres tanto, de súpeto, máis tarde, despois, deseguido, sempre que...

CONECTORES ORGANIZADORES DE IDEAS

Uso	Exemplos
Expresión de punto de vista	Na miña opinión, desde o meu punto de vista, polo que a min respecta...
Manifestación de certeza	De feito, en realidade, claro, é evidente que...
De confirmación	En efecto, por suposto, dende logo...
De reformulación (esclarecer unha información)	Isto é, é dicir, ou sexa, noutras palabras, quere dicir...
De exemplificación	Por exemplo, en concreto, así...
De resumo e/ou conclusión	En resumo, así, en conclusión, en poucas palabras, en síntese, en suma, en conxunto, en definitiva...

O substantivo, xénero, número...

Neste enlace temos unha información practica e moi útil para traballar desde a rede e menos ebarullada ca a do galego.eu.

aprendogalego.com › apgal_fin › 2-Substfin › o_xnero_do_substantivo

Samaín

https://praza.gal/ducias/respostas-sobre-o-samain

Un bon enlace para coñecer cousasw do Samaín, historia, celebracións,...

As cores.

Loiras, castaños, rubias, morenos, roxas e viceversa

Non vai falar este artigo de programas de televisión; só de cores de pelo. En galego temos un vocabulario propio para definir o abano cromático que acotío se encontra na cabeleira humana e animal pero desde hai uns anos, por mor da influencia do castelán, xurdiron dúbidas ou incluso malos usos que condenan ao esquecemento as formas propias.

Rubio: O meu pai é o Rubio de Cequeliños. Tamén lle chaman o Paxariño pero ese é un alcume que herdou do meu avó Antonio, que seica pasaba o día a asubiar. Meu pai hoxe está careco e os pelos que lle quedan están brancos coma a neve. Mais en tempos tiña o pelo dourado. O meu pai non era rubio, en definitiva. Porque o adxectivo rubio en galego define as persoas co pelo avermellado ou ben cunha cor que oscila entre o dourado e o acastañado. Esta é a cor ideal para traducir o castelanismo pelirrojo. No caso dos animais, o pelo rubio é ese ton acastañado vivo, tirando ao vermello, que leva a vaca rubia galega ou algúns cans das razas británicas: settler, cocker, algún golden retriever.

Roxo: Aínda que pode ser sinónimo de rubio, e polo tanto tamén podemos usalo para substituír pelirrojo, a cor roxa tamén pode definir en galego unha tonalidade de vermello máis vivo, tirando á cor laranxa e incluso o cabelo da cor do ouro.

Louro e loiro: Meu pai non chegou a roxo porque o amarelo da súa cabeleira era un dourado máis claro. Para ese ton usamos en galego louro. Esta é a forma máis axeitada para substituír o que en castelán chaman rubio. “La ciudad con más mujeres de pelo rubio de España es Sevilla”. “A cidade con máis mulleres de pelo louro de España é Sevilla”. Segundo o Dicionario da Real Academia Galega, o adxectivo louro tamén define a cor da castaña moi madura, é dicir un matiz do granate. O Estraviz diferencia louro, que en efecto define esa cor escura e brillante de loiro, que viría definir ese dourado ou castaño claro.

Castaño: Eu non herdei o loiro do meu pai; son castaño, en extinción. A cor castaña vén da cor dese froito seco tan común en Galicia, polo que nalgúns contextos podería chamarse tamén louro. Entendo a confusión, nin eu mesmo sei de que cor teño o pelo que aínda non me encaneceu.

Moreno: Neste caso, o adxectivo é igual en galego ca en castelán. No caso do pelo define a cor negra ou castaña moi escura. En canto á pel, é unha forma ampla de referirse a tons escuros.

En resumo, en galego temos catro grandes grupos de cor de pelo: loiros ou louros; roxos ou rubios; castaños e morenos. Os dous primeiros adxectivos equivalen aos castelanismos rubio, pelirrojo/pelirroxo. Este campo semántico considero que é un dos máis danados da nosa lingua. Recuperalo non é doado. Hai tempo que veño propoñendo sen ningún altofalante que a TVG debería producir unha serie infantil cuxos personaxes levasen nomes das cores de noso para impedir que se perdan.

Artigo tirado de:https://dubidasdogalego.wordpress.com/2015/01/13/loiras-castanos-rubias-morenos-roxas-e-viceversa/